{"id":18686,"date":"2014-10-10T00:00:00","date_gmt":"2014-10-09T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sagardoarenlurraldea.eus\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/"},"modified":"2014-10-10T00:00:00","modified_gmt":"2014-10-09T22:00:00","slug":"sagardoaren-hiztegia-dolarean","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/","title":{"rendered":"Sagardoaren Hiztegia: dolarean."},"content":{"rendered":"

\"malakatea\"<\/a>– Ardatz<\/strong>: Sagar-patsa estutzen duen tresneria gora eta behera ibili ahal izateko zutabe biribil eta kiribilduna.<\/p>\n

– Aska<\/strong>: Jotako sagar-patsa zanpatzeko tokia.<\/p>\n

– Azpi-subil<\/strong>: Dolare-askaren azpialdean ardatzari eusten dion urkatxo tankerako egurra.<\/p>\n

– Baldar<\/strong>: Sagarra matxakara bultzatzeko erabiltzen den lanabesa. Eskuarearen antzekoa da, baina hortzak izan beharrean itsua da.<\/p>\n

– Basaerratz<\/strong>: Basoko hainbat landarerekin egindako erratzaren moduko tresna; dolarean iragazki gisa erabiltzen zen.<\/p>\n

– Beratze<\/strong>: Jotako sagarra dolarean biguntzen uztea. Horrela, gero, estualdiaren emaitza hobetu egiten da, baita ateratzen den muztioaren legamien ahalmena ere.<\/p>\n

– Bolandera<\/strong>: Matxaka edo sagarra jotzeko makina eskuz eragiten zenean, inertzia hobeto aprobetxatzeko kirtenak zituen gurpil handia.<\/p>\n

– Dolare<\/strong>: Jotako sagarra estutzeko eta zukua ateratzeko erabiltzen den aparatua. Oinarrizko osagai hauek ditu: aska, ardatza, urkatxoa, txorroak, pats-oholak, giltzak eta puskak. Dolare mota sailkatu daiteke:Trakzio sistema, mugimendu sistema eta osatutako materialen arabera. Trakzio sistema: Trakzio mekaniko, trakzio animala eta eskuko trakzioa. Mugimendu sistema: Palanka edo ardatza. Osatutako materiala: Egurra, burdina, egurra eta burdina eta altzarizkoa. Aintzineko dolareen lanak egungo prentsa neumatiko edo hidraulikoek egiten dituzte.<\/p>\n

– Erratz<\/strong>: Zenbait landareren adarrak makila baten muturrean lotuz egiten den tresna; dolareko aska garbitzeko erabiltzen da.<\/p>\n

– Eskuare<\/strong>: Hamar edo hamabi hortz dituen zurezko haga batek eta hari zut jositako kirten batek osatutako tresna. Sagarra matxakara bultzatzeko erabiltzen da, baita estualdi bakoitzean pats mordoa hausteko ere.<\/p>\n

– Estualdi<\/strong>: Dolarean patsa zanpatzen eta estutzen den aldi bakoitza.<\/p>\n

– Ganbara<\/strong>: Teilatupeko solairua. Sagardotegietako areto berezi bat da, sagarra jo aurretik sagarra edukitzeko lekua.<\/p>\n

– Garbiketa<\/strong>: Sagarra bildu ondoren egiten den lehen urratsa: uretan jarrita sagarra garbitzen da, eta segidan bereizi egingo dira ustelak. Ondorenean, birak ematen dituzten danborretara pasako da sagarra, eta, ura presioan botata, lokatza, hostoak eta gainerako zikinkeriak kentzen
\nzaizkio.<\/p>\n

– Giltza<\/strong>:\u00a0 Dolarean patsa zanpatzeko, pats-oholaren gainean eta aska guztian zehar zabalduta jartzen diren zur pusketetako bakoitza. Mutur bakoitzean heldulekua dute.<\/p>\n

– Haga<\/strong>: Dolarea ardatzean gora eta behera estutzeko edo askatzeko erabilitako makila.<\/p>\n

– Joaldi<\/strong>: Dolarean prentsatzeko sartzen den sagar kopurua.<\/p>\n

– Kantalera<\/strong>: Patsak alde egin ez dezan dolareko aska inguratuz ezartzen den zurezko horma.<\/p>\n

– Karraka<\/strong>: Dolarean sagarra eskuz estutzeko sistema mekanikoa. Badirudi sortzen zuen zaratarengatik jarri ziotela izen hori.<\/p>\n

– Malakatea<\/strong>: Animalia-trakzioz sagarra jotzeko sistema; matxaka aberearen indarrarekin mugitzen da.<\/p>\n

– Mandio<\/strong>: Baserrietan, ukuilu gaineko gela zabala; bertara sartzeko egiten zen zubi edo aldapa antzekoa.<\/p>\n

– Matxaka<\/strong>: Sagarra jotzeko makina. Makinan sagarra lehertu ahala, sagar-patsa askara joaten da.<\/p>\n

– Neurri<\/strong>: Pisua neurtzeko erabiltzen zen zurezko ontzia, bi kirtenekoa. Ontzi hau betetzeko behar den sagar multzoak 50 kilo inguruko pisua du.<\/p>\n

– Onil<\/strong>: Sagardoa barrikara edo upelera sartzeko erabiltzen zen zurezko ontzi txiki biribila. Erdialdean burdinazko tutu bat zuen, barrika edo upelaren zuloan sartuz sagardoa botatzeko.<\/p>\n

– Pala<\/strong>: Patsa mozteko eta hartzeko tresna. Altzairuzko lauki bat da, kirtenez hornitua.<\/p>\n

– Pats:<\/strong> Sagarra jo ondoren geratzen den sagar txikitua.<\/p>\n

– Pats-ohol<\/strong>: Patsa zanpatzeko txorroaren gainean jartzen diren oholetako bakoitza.<\/p>\n

– Pats-zulo<\/strong>: Pats zanpatua eta lehortua gordetzeko zuloa.<\/p>\n

– Pisoi<\/strong>: Sagarra jotzeko erabiltzen zen zurezko mailu handia. Kirten luzea zuen, eta goitik behera joaz lehertzen zuen sagarra.<\/p>\n

– Puska<\/strong>: Giltzaren gainean patsa zanpatzeko jartzen diren zurezko laukietako bakoitza.<\/p>\n

– Sagarra jotze<\/strong>: Eskuz nahiz mekanikoki sagarra lehertzea.<\/p>\n

– Sare<\/strong>: Dolarearen askan kantaleraren parean jartzen den zurezko listoiez egindako egitura bilbatua. Muztioaren jarioa, askatik tinara, errazten du.<\/p>\n

– Tina<\/strong>: Dolarean patsa estutuz ateratzen den isurkaria biltzen duen ontzia.<\/p>\n

– Trabes<\/strong>: Sagarra txikitzeko tresna. Metalezko bi lauki gurutzatuk eta kirten batek osatzen dute.<\/p>\n

– Txorro<\/strong>: Sin. hodi. Patsaren gainean jartzen den zurezko ubidea, patsa zanpatzerakoan sagarraren zukua hortik joan dadin.<\/p>\n

– Uhal<\/strong>: Dolareetan, hainbat lanetarako (zanpatzeko, ponpatzeko…) motor-indarraren transmisioa egiten duen larruzko zinta.<\/p>\n

– Urkatxo<\/strong>: Erdian ardatzarentzat zulo kiribildua duen zurezko laukia.<\/p>\n

– Zanpatze<\/strong>: Dolare edo prentsa mekanikoan, hidraulikoan edo pneumatikoan patsa estutzea, sagar-muztioa ateratzeko.<\/p>\n

________________<\/p>\n

Iturria<\/strong>: Sagardoaren Lurraldea Boletina 36<\/a>
\nEgileak<\/strong>: Miel Joxe Astarbe y Urkiri Salaberria (Sagardoaren Hiztegia)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

– Ardatz: Sagar-patsa estutzen duen tresneria gora eta behera ibili ahal izateko zutabe biribil eta kiribilduna. – Aska: Jotako sagar-patsa zanpatzeko tokia. – Azpi-subil: Dolare-askaren azpialdean ardatzari eusten dion urkatxo […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3918,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-18686","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nSagardoaren Hiztegia: dolarean. - Sagardoaren Lurraldea<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sagardoaren Hiztegia: dolarean. - Sagardoaren Lurraldea\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"– Ardatz: Sagar-patsa estutzen duen tresneria gora eta behera ibili ahal izateko zutabe biribil eta kiribilduna. – Aska: Jotako sagar-patsa zanpatzeko tokia. – Azpi-subil: Dolare-askaren azpialdean ardatzari eusten dion urkatxo […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Sagardoaren Lurraldea\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/sagardoarenlurraldea\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-10-09T22:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/malakatea.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"426\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"595\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mikel Ecenarro\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mikel Ecenarro\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/\",\"url\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/\",\"name\":\"Sagardoaren Hiztegia: dolarean. - Sagardoaren Lurraldea\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/malakatea.jpg\",\"datePublished\":\"2014-10-09T22:00:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#\/schema\/person\/9e9a225eda321f17256838c2fcba65a7\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/malakatea.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/malakatea.jpg\",\"width\":426,\"height\":595},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sagardoaren Hiztegia: dolarean.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#website\",\"url\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/\",\"name\":\"Sagardoaren Lurraldea\",\"description\":\"El territorio de la sidra\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#\/schema\/person\/9e9a225eda321f17256838c2fcba65a7\",\"name\":\"Mikel Ecenarro\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1170400e3ac60954a47797ced4deed6bcd49cf85a03b7abd291d8f8be059bd1d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1170400e3ac60954a47797ced4deed6bcd49cf85a03b7abd291d8f8be059bd1d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Mikel Ecenarro\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sagardoaren Hiztegia: dolarean. - Sagardoaren Lurraldea","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Sagardoaren Hiztegia: dolarean. - Sagardoaren Lurraldea","og_description":"– Ardatz: Sagar-patsa estutzen duen tresneria gora eta behera ibili ahal izateko zutabe biribil eta kiribilduna. – Aska: Jotako sagar-patsa zanpatzeko tokia. – Azpi-subil: Dolare-askaren azpialdean ardatzari eusten dion urkatxo […]","og_url":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/","og_site_name":"Sagardoaren Lurraldea","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/sagardoarenlurraldea","article_published_time":"2014-10-09T22:00:00+00:00","og_image":[{"width":426,"height":595,"url":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/malakatea.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Mikel Ecenarro","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mikel Ecenarro","Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/","url":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/","name":"Sagardoaren Hiztegia: dolarean. - Sagardoaren Lurraldea","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/malakatea.jpg","datePublished":"2014-10-09T22:00:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#\/schema\/person\/9e9a225eda321f17256838c2fcba65a7"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#primaryimage","url":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/malakatea.jpg","contentUrl":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/malakatea.jpg","width":426,"height":595},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/blog\/sagardoaren-hiztegia-dolarean\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sagardoaren Hiztegia: dolarean."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/","name":"Sagardoaren Lurraldea","description":"El territorio de la sidra","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#\/schema\/person\/9e9a225eda321f17256838c2fcba65a7","name":"Mikel Ecenarro","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1170400e3ac60954a47797ced4deed6bcd49cf85a03b7abd291d8f8be059bd1d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1170400e3ac60954a47797ced4deed6bcd49cf85a03b7abd291d8f8be059bd1d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Mikel Ecenarro"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18686","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18686"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18686\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18686"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18686"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sagardoarenlurraldea.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}